En (I) : (isim) Bir yüzeyde boy sayılan iki kenar arasındaki uzaklık; genişlik, arz, boy, uzunluk karşıtı.
"Kumaşın eni. Yolun eni. Kâğıdın eni."
En (II) : (isim, ağızlardan) Hayvanlara veya eşyaya vurulan damga, işaret.
En (III) : (zarf) Başına geldiği sıfatların üstün derecede olduğunu gösteren kelime.
"En iyi adamını yollamış buraya." - Ahmet Ümit
* * * * *
Deyim veya Kalıp Söz olarak kullanımı :
En kötü günümüz böyle olsun : Mutlu, neşeli ve varlıklı olunduğunda söylenen bir söz.
* * * * *
Birleşik Kelime olarak kullanımı :
En aşağı : (zarf) Hiç olmazsa, hiç değilse.
En azdan : (zarf) ► En azından.
"Çok zengindi ama ayırtman olabilmek için en azdan memur olması gerekiyordu." - Rıfat Ilgaz
Enberi : (isim, gök bilimi) Bir gök cisminin yörüngesi boyunca, etrafında dolandığı merkezî cisme en yakın olduğu nokta.
Enöte : (isim, gök bilimi) Bir gök cisminin yörüngesi boyunca, etrafında dolandığı merkezî cisme en uzak olduğu nokta.
En üstünlük derecesi : (isim, dil bilgisi) Sıfat veya zarflara karşılaştırmaya dayalı olarak kazandırılan en üst anlam derecesi.
"Sınıfın en çalışkan öğrencisi. En hızlı koşan atlet. Herkesten iyi konuştu."
* * * * *
Kelime Kökeni : En(1)
Eski Türkçe eŋ “mübalağa edatı” sözcüğünden evrilmiştir.
Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :
Eski Türkçe [Orhun Yazıtları, 735]
eŋ ilki togu balıkda süŋüşdüm [en önce Dogukent'te savaştım]
Türevler, bileşikler, deyimler :eninde sonunda: “en nihayet” [Cumhuriyet - gazete, 1929]
bir türlü Dimitriyef'i unutmuyor, eninde sonunda onun yanına koşuyordu
En(2)
Eski Türkçe én veya in “yatay boyut, vüsat” sözcüğünden evrilmiştir.
Bu kelimeyle ilintili olanlar : enlem
Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :
Eski Türkçe [Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
én این: al-ˁarḍ (...) bu böz éni neçe [bu bezin eni ne kadar?]
Kıpçakça [anon., Kıssa-i Anter terc., 1477]
İni این ve uzunı ṭoḳsanar arşun ve yüksekligi yüz elli arşun
Türkiye Türkçesi [Meninski, Thesaurus, 1680]
in این vul. en ان: Latitudo.
Türkiye Türkçesi [Ahmed Vefik Paşa, Lehce-i Osmani, 1876]
enine boyuna: Arīż u amīk
Türevler, bileşikler, deyimler : enine, enine boyuna, enlemesine, enleş-, enli, ensiz
Yayına aldığım bu kelime, tüm yazılarında mütemadiyen kullandığı için Laparagas' a ithaf edilmiştir.
{ಠ,ಠ}
|)__)
-”-”-
not: görsel, internetten alıntıdır.
En sevdiğim blog :)
YanıtlaSilAnlalarını detaylı görmek çok güzel :)
@Momentos @laparagas :T
Saylooo merhaba 😄
SilBu blog da seni seviyor 👍
Basit sandığımız bir kelimenin anlam açılımlarını görmek iyi oluyor 👍
Teşekkürler 🙏
Bazıları önünde sonunda diye kullanırsa da, ben eninde sonunda derim.
YanıtlaSil:)
Bir de arapçanın tenvini var. Ek olarak kelimelerin sonuna gelen. Akl-en, beden-en, ruh-en gibi.
Gürîzân merhaba,
SilBenim de kullanımım sizinki gibi aynı. :T Söyleyiş olarak daha uygun geliyor.
Çok güzel bir detay vermişsin yorumda, çok teşekkürler. :) Hep birlikte bilgileniyoruz. :F
Bu kelimeyi gördüğümde aklıma genişliğin değil, üstün derece anlamının geldiğini fark ettim. En sevdiğim gibi :)
YanıtlaSilİlkay merhaba,
SilBazı kelimelerin çoklu anlamlarında bize en yakın olanı seçiyoruz haklısın. :) :T
Merhabalar.
YanıtlaSil"En" kelimesi ile ilgili emek vererek hazırladığınız çalışmayı bizlerle paylaşı, bizleri bilgilendirdiğiniz için çok teşekkür ederim. Paylaşımdaki müziğe bayıldım doğrusu, gerçekten çok güzeldi.
Kelime üzerinde fazla durmayacağım. "Bücürükveben" blog sayfasının sahibi Müjde hanım kardeşimiz de blog sayfasına veda etmiş. Üzüldüm doğrusu. Ben de eskisi gibi ne yazabiliyorum, ne de blogları ziyaret edebiliyorum. Artık ben de bu işi zamana bıraktım. Son sözü zaman söyleyecek!
Selam ve saygılarımla.
Recep Bey merhabalar,
SilYayına eklediğim müzik, adeta bir tüy ile ruhları okşayan türden, sizin de beğenmenize çok sevindim.
Ne zamandır siz de yoksunuz farkındayım ve verdiğiniz bilgiyle bir blogdaşımızın da veda kararını öğrendim. Elbette vedalar hangi tür olursa olsun, insanın içinde bir burukluk yaratıyor. Ara verenleri, tamamen gidenleri anlıyorum, bıkkınlık, doygunluk hissi baskın gelebilir ki ülke gündemi hepimizi zorluyor. Gerçekten yazmaya gönül verenler eninde sonunda yine bloğa dönüş yapıyor ya da eski sıklıkta olmasa da yazıyor.
Aslında iki bloğunuz daha vardı ki asıl bloğunuza yazmaya ara verince, sizin "Tekeli Ceviz Bahçesi" bloğunuzda Ayrık Otu İlacı yayınınıza yorum yazmıştım, sanırım görmediniz. Şu an içinde bulunduğunuz bahçeli ortam için yazılar yazarsınız diye düşünmüştüm. Çünkü insan doğa ile iç içe olduğunda çok fazla şey gözlemliyor ve yaşamla bütünleşiyor. Çocukluk hikayelerinizi dinler gibi okumayı çok isterdim (hatta seslendirmeyi). Bence bunu düşünün, sizi yormayacak bir plan dahilinde yazılarınızla buluşmamızı sağlayın yine.
Zaman, sizin için çok verimli ve sağlıklı aksın diliyorum.
Saygılar, sevgiler İzmir' den...
Merhabalar.
SilBen değirmenin haricindeki bloglarımı asla profilimde paylaşmadım ama demek ki bir tesadüf sonucu Tekeli Ceviz Bahçesi bloğu ile tanışmışsınız. Maalesef o blogla da ilgili çalışmalarım ilerlemeyecek. Artık her şeyden soğudum.Ne zaman tekrar dirilirim bilmiyorum. Bunu dediğim gibi zaman gösterecek.
Selamlar, saygılar ve sevgiler. Allah'a emanet olun.
Recep Bey merhabalar,
SilBlogger kullanıcı sayfanızda yer alıyordu, değirmenli sayfaya yazmadığınız için belki bu sayfalara yazıyorsunuzdur diye yorum yapmıştım. Bir de toprakla ilgilendiğim için ilgimi çekti.
Ara verme döneminiz gelmiştir belki olabilir, dikkatimi çekiyor yazın bloglar suskunluğa geçiyor, sonbaharda tekrar canlanıyor.
Dilerim öyle bir şeydir sizin uzaklaşmanızda.
Sağlıkla kalınız,
Durmaksızın gülümseyen, pek sevinçli bir çocuğum ben, balonlar üzerinde uçuyorum yine... Çok kere daha teşekkürler, seni tanımak, anlamak dünyaya bedel... Elbet bir gün bu sıcaklığı ve çokkkk kıymetli arkadaşlığı kıymetini bile bile, bir masa etrafında ve tepe tepe kullanacağız. Çok sevgiler, ama çoooookkkk, Sevgili Dostum...
YanıtlaSilSevgili Dostum Buraneros :)
SilHep sevinelim ve senin deyişinle "ennn" sevinelim..
Zaten blog dostluklarını en tepelere taşıyan kaç kişi kaldık ki şurada :A Yazdıklarına katılıyorum, bir gün bir yerde görüşürüz elbet :) :F
Samsun' a sevgiler İzmir' den...
ne kadar faydalı ve verimli bir kelime değil mi:))
YanıtlaSilDüşTasarımcısı merhaba,
SilGerçekten de öyle, kullanım alanı bol :) :T
Benim de direkt aklıma kıymetli arkadaşımız Buraneros geldi:)
YanıtlaSilÖrneklerle zengin bir içerik olmuş, emeğine sağlık:)
maviye iz süren merhaba,
SilBu kelime adeta Buraneros'la özdeşleşmişti. :)
Geniş anlamlarıyla yayına almak kaçınılmazdı. :T
Teşekkürler :F