BİR KELİME = TEMKİN

Temkin : (isim, Arapça) Bir işin sonunu düşünerek ölçülü, tedbirli davranma.

"Bütün temkin ve vakarını kaybedip konuşanlara sokuldu." — Yakup Kadri Karaosmanoğlu

* * * * *

Kelime Kökeni :

Arapça √mkn kökünden gelen tamkīn تمكين “1. kadir kılma, 2. vekar, metanet, ağırbaşlılık” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça makuna مَكُنَ “güçlendi, pekişti” fiilinin tafˁīl vezninde II. masdarıdır.

Ek açıklama : 20. yy ortalarına dek “ağırbaşlılık, metanet, manevi güç” anlamına gelen sözcük 1970-80’lerden itibaren “riskten kaçma eğilimi” anlamını kazanmıştır.

Bu kelimeyle ilintisi olanlar : imkân (mümkün), mekin

Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

“vekar, ağırbaşlılık” [Erzurumlu Darir, Kıssa-i Yusuf terc., 1377 yılından önce]

irdi bā-tāˁzīm ü temkīn ol māh / gördiler taḫt üstine oturdı şāh

temkinli [Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]

temkīnli: ağır, vekarlı, sebatlı, metanet sahibi.

temkinli [TDK, Türkçe Sözlük, 1. Baskı, 1945]

temkinli: Ağırbaşlı.

temkinli: “... riskten kaçınan” [Cumhuriyet - gazete, 1973]

Fenerbahçe rövanşa temkinli ve ürkek çıkacaktır.

{ಠ,ಠ}

 |)__) 

-”-”-

not: görsel, google' dan alıntıdır.

BİR KELİME = NARSİSİZM

Narsisizm : (isim, ruh bilimi, Fransızca) ► (*) Özseverlik.

"Narsisizm her çağda ve her ülkede bir entelektüel hastalığı." — Cemil Meriç

(*) Özseverlik : (ruh bilimi, isim)  Kişinin kendi bedensel ve ruhsal benliğine karşı duyduğu hayranlık ve bağlılık. 

* * * * *

Kelime Kökeni :

Fransızca narcissisme “kendini sevme hastalığı” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Almanca aynı anlama gelen Narzissismus sözcüğünden alıntıdır. (İlk kullanımı: Sigmund Freud, Avst. hekim (1856-1939)) Almanca sözcük Eski Yunanca Nárkissos Νάρκισσος “Eski Yunan mitolojisinde kendi yansımasına aşık olan genç” özel isminden +izm ekiyle türetilmiştir. Bu özel isim Eski Yunanca nárkissos νάρκισσος “nergis çiçeği” sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama : Eski Yunanca isim muhtemelen bir Anadolu veya İran dilinden alıntıdır.

Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

[Cumhuriyet - gazete, 1941]

Kendi vücudile şehvetlenme (narsisizm), hayalindeki sevgilileri tahayyül ederek boşalma (istimna)

[TDK, Felsefe ve Gramer Terimleri, 1942]

narkislik = [Fr.] narcissisme

{ಠ,ಠ}

 |)__) 

-”-”-

not: görsel, internetten alıntıdır.

BİR KELİME = MAMALİGA

Mamaliga : (isim, Rumca) Kaynayan suya mısır unu eklenip kıvam alıncaya kadar pişirildikten sonra üzerine kızdırılmış yağ, baharat vb. ilave edilen bir yemek.

* * * * *

Kelime Kökeni :

Rusça mamalíga мамалы́га “mısır irmiğinden yapılan bir yemek” sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Bulgarca aynı anlama gelen mamaliga мамалига sözcüğü ile eş kökenlidir. Bulgarca sözcük Romence aynı anlama gelen mămăligă sözcüğü ile eş kökenlidir.

Ek açıklama : Nihai kökeni belirsizdir. Yunanca μαμαλίγκα (aynı anlamda) bir Balkan dilinden alıntıdır. Lehçe mamałyga Rusçadan alıntıdır.

Türkiye’de Halk Ağızlarından Derleme Sözlüğü’nde kaydedilen Türkiye Türkçesi mememelik “Kaynar suda pişirilen mısır ununa, yağ, pekmez koyarak yapılan bir çeşit tatlı.” ve malak/malak aşı “Buğday ya da mısır ununu kaynar suya dökerek yapılan ve pekmezle yenilen bir çeşit yiyecek, kaçamak.” ile ilişkisi değerlendirilebilir.

Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

[Ahmed Vefik Paşa, Lehce-i Osmani, 1876]

mamaliga (ممالیغه) is. Mısır buğdayı unu pastası, polinta.

[Cumhuriyet - gazete, 1932]

mamaligayı getirmesi için Pandele uşağını çağırdı.

[Türkiye'de Halk Ağızlarından Derleme Sözlüğü, 1960 yılından önce]

momaliga: Mısır unundan yağ, peynir ve pekmezle yapılan bir çeşit yiyecek. (Şumnu, Bulgaristan)

{ಠ,ಠ}

 |)__) 

-”-”-

not: görsel, internetten alıntıdır.