BİR KELİME = ZEMHERİ

Zemheri : (isim, Arapça) ► (*) Kara kış.

(*) Kara kış : 1. Kış ortası, kışın en şiddetli zamanı.

"Kıştı, İstanbul'a arada bir uğrayan kara kışlardan biri." — Nâzım Hikmet

2. (Mecaz) Çok sıkıntılı durum veya zaman.

"Hepsi hasta ve küskün olan bu yurttaşlar da bugünün ağır iktisadi koşullarının kara kışında sefalete terk edilmişlerdi." — Haldun Taner

* * * * *

Birleşik Kelime olarak kullanımı :

Zemheri zürefası : (İsim, Alay yollu) Kışın ince giysi ile gezen kimse.

"Çünkü mangal bile yakılmadığı için zemheri zürefası gibi tiril tiril titriyordum." — Ahmet Rasim

* * * * *

Kelime Kökeni :

Arapça √zmhr kökünden gelen murabba (dörtlü) fiil kökü olan zamharīr زمهرير “kışın 22 Aralıkta başlayan en soğuk günleri, karakış, erbain” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Farsça zam زم “kış” (Bu sözcük Avestaca aynı anlama gelen zyam- sözcüğü ile eş kökenlidir. Bu sözcük Hintavrupa Anadili aynı anlama gelen tanıksız *⁠ǵʰim-ó-s biçiminden evrilmiştir.) ve Arapça √hrr kökünden gelen sıfat olan harīr هرير “uğuldayan, uluyan” sözcüklerinin bileşiğidir.

< Ar zamḥarīr ‘strenge Winterkälte’. -Türkçede zemherir biçiminin sonundaki r düşmüştür.

Sırpça zemhèrije (zemèrija, zemeríje) biçimi Türkçeden geçmiştir.

Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

[Aşık Paşa, Garib-name, 1330]

yiŋmiş olur ıssısın ol zemherīr

[Meninski, Thesaurus, 1680]

Zemherīr vul. zemherī

{ಠ,ಠ}

 |)__) 

-”-”-

not: görsel internetten alıntıdır.