26 Ocak 2026 Pazartesi

BİR KELİME = PÜR




Pür (I) : (sıfat, eskimiş, Farsça) ► Dolu.
- - -
Pür (II) : (isim, ağızlardan) Çam, ardıç, ladin ağaçlarının iğne gibi ince yaprakları.


* * * * *

Kelime Kökeni :

Farsça ve Orta Farsça pur پر “dolu, çok” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Orta Farsça aynı anlama gelen purr veya purn sözcüğünden evrilmiştir. Orta Farsça sözcük Avestaca aynı anlama gelen pərəna- sözcüğü ile eş kökenlidir. (Kaynak: Christian Bartholomae, Altiranisches Wörterbuch 894) (NOT: Bu sözcük Sanskritçe aynı anlama gelen pūrna sözcüğü ile eş kökenlidir.) Sanskritçe sözcük Hintavrupa Anadili aynı anlama gelen yazılı örneği bulunmayan *pl̥h₁-nó-s (*pl̥-nó-s biçiminden evrilmiştir.

(Kaynak: Pokorny, Indogermanisches Etym. Wörterb., Indogermanisches Etym. Wörterb. 798-800) Bu biçim Hintavrupa Anadili yazılı örneği bulunmayan *pleh₁- (*plē-) “çok olmak, dolu olmak” kökünden türetilmiştir.

Ek açıklama : Aynı Hintavrupa Anadili kökten Eski Yunanca pléōs, plēthos “dolu”; Latince plere, (com)pletus “doldurmak”, plenus “dolu”; Almanca voll, İngilizce full “dolu”. İrani dillerde /l/ > /r/ evrimi tipiktir. 
Germanik dillerde /p/ > /f/ tipiktir. 
(Benzer sözcükler : hali pür melal, pür hiddet, pür neşe, pür nur)

Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

[Edib Ahmed, Atebet-ül Hakayık, 1250? yılından önce]
neçe pur hunarlıġda bir ˁayb bolur [ne kadar hüner dolu da olsa bir kusur olur]

[Codex Cumanicus, 1303]
plenius - Fa: pur - Tr: toulu [dolu]






Kelime, blogger Tosbağa Günlüğüm tarafından önerildi. Katkısından dolayı teşekkürler.





{ಠ,ಠ}
 |)__) 
-”-”-




not: görsel, internetten alıntıdır.




14 yorum:

  1. Pür, günümüzde de kullanılan ama eskiden daha sık kullandığımız bir kelime sevgili Momentos. Eski şarkılarda da çok kullanılmıştır. Pür eda gibi. Örnek cümlede kullanmak isterim:
    Pür neşe eve geldi.
    Pür hiddet odadakileri süzdü.
    Ardıç ağacından dökülen pürler bahçeyi perişan etti
    Emeklerine teşekkürler.
    Milli Eğitim Bakanlığı'nın duyurularında geçen bazı kelimeleri yeni nesil bilmez. Onları da lütfen açıklar mısın?
    İstişare, müsvedde, müteşebbis gibi,
    Sevgilerimi iletiyorum.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Makbule Hocam hoş geldiniz :)
      Ev internetim 3. gündür kesik, yanıtlayamadım bir süredir, kusura bakmayın.
      Pür kelimesi hakkında yine oldukça doyurucu bir yorum yazmışsınız, harikasınız. :)
      Eklediğiniz kelimeleri sizin önerileriniz olarak yayına alacağım.
      Çok teşekkür ederim.
      Sevgilerimle,

      Sil
  2. Merhabalar.
    Pür kelimesi kulağıma yabancı gelmeyen bir kelime, ama pür ne demek diye sorsaydınız, emin olun pür kelimesinin tek başına tam anlamını ifade edemezdim. Çünkü pür kelimesinin anlamını bilmiyordum. Pür kelimesinin hem "dolu" anlamında olduğunu, hem de iğne yapraklara verilen bir isim olduğunu öğrenmiş oldum. Paylaşım ve tanıtım için teşekkür ederim. Emeğinize sağlıklar dilerim.

    Müziği dinledim. Çok güzeldi. Bir müzik parçasında icra edilen notaların seslerini dinlerken, ruhumuz onları aynı usül, makam ve armonide konuşma diline çevirerek tüm bedenimize yayar ve sonuç itibariyla mest oluruz.
    Paylaşım için tekrar teşekkür eder, gönlünüze ve yüreğinize sağlıklar dilerim.
    Selam ve muhabbetle.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Recep Bey merhabalar,
      Bazı kelimeler çok tanıdıktır ama yabancılığını da korur. Pür kelimesi için yazdıklarınıza hak veriyorum.
      Yayına eklediğim müziklerin de artık ilginizi çekmesine bilhassa çok memnun oluyorum.
      Ziyaretiniz ve katkılarınıza kalpten teşekkür ederim.
      Sağlıkla kalınız.
      Saygılarımla,

      Sil
  3. Yine bayıldım müziğe... 🎶🎵

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Mai hoş geldin :)
      Beğenmene çok sevindim. <3

      Sil
  4. Yogadaki prana(yaşam enerjisi) de buradan geliyor olabilir mi?

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Tosbağa Günlüğüm bu yorumun sana ait olduğunu düşünerek yanıtlıyorum. :)
      Evet haklısın, zaten "kelime kökeni" bölümünde de 'Sanskritçe aynı anlama gelen pūrna sözcüğü ile eş kökenlidir' diye açıklama var. :T

      Sil
  5. Çile bülbülüm çile 🐦

    Müzik yine güzeldi
    Kelime seçimi de gündeme uygun

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Mai merhaba,
      Çile kelimesine gidecekken pür kelimesinin sayfasına geldin sanırım yanlışlıkla :)
      (ya da ben mi yanlış anladım?)

      Sil
  6. Bana temizliği anlatan bir kelime nedense :)

    YanıtlaSil
  7. Yanıtlar
    1. Yaşamdan Yazılar hoş geldin,
      Bir sonraki kelime olan "pir" ile alakalı o. :) :T

      Sil

{ಠ,ಠ}
|)__)
-”-”-


Dikkat Spama düşen yorumlar denetimden geçerek yayınlanacaktır.

:)

;)

:D

:(

=(

:@

:X

:O

:P

:F

:Y

:A

<3


:T

:H