15 Mayıs 2026 Cuma

BİR KELİME = EKOLALİ



Ekolali : (isim, ruh bilimi, Fransızca)(*)Yankılı konuşma.

(*) Yankılı konuşma : Başka birinin kullandığı söz veya cümleleri anlamsız olarak yankı gibi tekrarlama.


Kelime Kökeni :

Ekolali sözcüğü, Yunanca “echo” (yankı) ve “lalia” (konuşma) köklerinden türemektedir ve bir kişinin, başkasının söylediği kelime ya da cümleleri otomatik ve istemsiz biçimde yinelemesi anlamına gelir. Bu tekrarlar kimi zaman duyulan ifadenin hemen ardından, kimi zaman ise saatler ya da günler sonra ortaya çıkabilir.

Ekolali ilk duyulduğunda anlamsız bir tekrar gibi değerlendirilebilir fakat bu algı çoğu zaman yanıltıcıdır. Pek çok durumda ekolali, bireyin bir ihtiyacını bildirme ya da iletişim kurma çabasının kendine özgü bir biçimidir.

(Otizm, Tourette sendromu, afazi, Rubinstein-Taybi sendromu, gelişimsel bozukluk, şizofreni ve bazen de psikopatolojik diğer durumlarda ekolali gözlemlemlenir.)





{ಠ,ಠ}
 |)__) 
-”-”-




not: görsel, www.vecteezy.com' dan alıntıdır.




11 Mayıs 2026 Pazartesi

BİR KELİME = DEFANS




Defans : (isim, spor, Fransızca) ► Savunma.

"Herkes kendini forvette görmek, atacağı gollerle kahraman olmak isteğinden kimse defansta durmak istemez." - Oğuz Tektaş

* * * * *

Kelime Kökeni :

Fransızca défense “savunma” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Latince aynı anlama gelen defensa veya defensio sözcüğünden evrilmiştir. Latince sözcük Latince defendere, defens- “darbeyi savuşturmak, savunmak” fiilinden türetilmiştir. Bu fiil Latince fendere, fens- “kılıçla veya silahla vurmak” fiilinden de+ ön ekiyle türetilmiştir. Latince fiil Hintavrupa Anadili yazılı örneği bulunmayan *gʷʰén-i̯e- biçiminden evrilmiştir. Bu biçim Hintavrupa Anadili yazılı örneği bulunmayan *gʷʰen- “öldürmek” kökünden türetilmiştir.

Ek açıklama : Aynı Hintavrupa Anadili kökünden Germence *gund- “savaş”, İngilizce gun “silah”.

Benzer sözcükler : defansif, defansör
Bu maddeyle ilintisi olanlar : ofans


Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

[Cumhuriyet - gazete, 1930]
Biz ikinci devrede defans tarzını kabul etmiştik.





{ಠ,ಠ}
 |)__) 
-”-”-



not: görsel internetten alıntıdır.




8 Mayıs 2026 Cuma

BİR KELİME = AYYUK




Ayyuk : (Arapça) 1. (isim) Göğün en yüksek yeri.

2. (isim) Göğün kuzey yarım küresinde bulunan bir takımyıldızın en parlak yıldızı.

* * * * *

Birleşik Fiil veya Kalıp Söz olarak kullanımı :

Ayyuka çıkmak : 1. Ses yükselmek.

"Camlar çerçeveler parçalanıyor, küfürler ayyuka çıkıyordu." - Ahmet Ümit

2. Dedikodu herkesçe duyulmak, yayılmak.

"Rezalet ayyuka çıktı, bütün İstanbul bundan bahsediyor." - Necip Fazıl Kısakürek

* * * * *

Kelime Kökeni :

Arapça ˁyḳ kökünden gelen ˁayyūḳ عيّوق “keçi yıldızı, Capella, gökyüzünün en yüksek yeri” sözcüğünden alıntıdır.

Ek açıklama : Latince auriga “keçi yıldızını içeren takım yıldız” adı muhtemelen bir Sami dilinden alıntıdır.


Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

[anon., Danişmend-Name, 1360]
Anları [kilise çanlarını] depretdiler, āvāzı ˁayyūka irdi.

[Şeyhoğlu, Marzubânnâme terc., 1380]
ve Bidnūs pāk ünin [temiz sesini] ˁayyūḳa çıkarub




Kelime, blogger KuyruksuzKedi tarafından önerilmiştir. Katkısı için teşekkürlerimle,


{ಠ,ಠ}
 |)__) 
-”-”-




not: fotoğraflar ​M©MENT©S​ arşivindendir.​