24 Nisan 2026 Cuma

BİR KELİME = USTURMAÇA




Usturmaça : (isim, denizcilik, İtalyanca) Her tür deniz aracının rıhtım, iskele gibi yerlere yanaşmaları sırasında olabilecek çarpmaları önlemek için bordoya sarkıtılan halat, ağaç, lastik, plastik gibi esnek malzemeden yapılmış, içi doldurulmuş veya şişirilmiş, sabit veya taşınabilir yastık.

"Ankara yolcu gemisinin efsanevi süvarisi Şefik Kaptan ... mürettebata emirler yağdırıyor, gemisinde ne kadar usturmaça varsa iskele ile gemi arasına koydurtmaya çalışıyor..." - Atilla Kıyat

* * * * *

Birleşik Fiil, Kalıp Söz olarak kullanımı :

Usturmaça atmak : Usturmaçayı bordadan rıhtım düzeyinin yeteri kadar altına sallandırıp bağlamak.

* * * * *

Kelime Kökeni :

İtalyanca stramazzo “deniz taşıtlarında çarpma yastığı” sözcüğünden alıntıdır. (Kaynak: Kahane & Tietze, The Lingua Franca in the Levant §632) Bu sözcük İtalyanca strame “saman dolgulu şilte, hayvan yatağı” sözcüğünden türetilmiştir. İtalyanca sözcük Latince stramen “yaygı, şilte” sözcüğünden evrilmiştir. Bu sözcük Latince sternere “yaymak, sermek” fiilinden +men ekiyle türetilmiştir.


Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

[J.W. Redhouse, Turkish and English Lexicon, 1890]
istromaça (...) usturumaço: a rope fender






{ಠ,ಠ}
 |)__) 
-”-”-




not: görsel, pexels.com' dan alıntıdır.




16 yorum:

  1. Bu kelimeyi bilmiyorum. Ben Bilirim yarışmasında soruluyor bazen bu tarz teknik kelimeler. Hafızamızın bir köşesinde dursun. Belki lazım olur, belli mi olur.😊

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yıldız merhaba,
      Denizle ve deniz taşıtlarıyla haşır neşir şehirlerde bu kelimeye aşinadır insanlar. Dediğin doğru, kullanmasak da bilgi olarak dağarcığımızda bulunsun. :) :T

      Sil
  2. Gemilerin hava yastığı gibi bir şey:)uskumrumsu bir kelime:)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. tosbağa günlüğü hoş geldin,
      Ne güzel, kelimeyi hatırlatacak başka bir kelime :T bravo :)

      Sil
  3. Aklımda usturmaç olarak kalmış. Doğrusunu öğrenmek güzel.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Klio'nun Şarkısı merhaba,
      Lafı kestirmeden söyleyen denizcilerden kulak dolgunluğu olmuştur belki, olabilir. :T

      Sil
  4. Yanıtlar
    1. A. Mertoglu merhaba,
      Yeni bir kelime eklendi bilgi dağarcığınıza :A

      Sil
  5. Çok zor bi kelimeymiş üstteki bi yorumda dendiği gibi uskumrudan akılda kalabilir :))

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yine bir gün biz böyle merhaba,
      Ah evet hatırlamak için benzer kelimelerden yardım alınabilir. :) :T

      Sil
  6. Merhabalar.
    "Usturmaça" ben bu kelimenin ne anlama geldiğini bilmemekle birlikte hiç karşılaştığımı da hatırlamıyorum. Kelime ile ilgili paylaşımınız sayesinde gemilerin iskele, rıhtım ve limanlara yanaşması esnasında herhangi bir çarpma anında gemilerin zarar görmemesi için araç lastikleri yerleştirildiğini görmüştüm; ama alınan bu önlemin dilimizdeki anlamını hiç merak etmemiştim doğrusu. Sayenizde bu kıymetli paylaşımınızla birlikte öğrenmiş oldum, emeğinize ve gönlünüze sağlıklar diler, teşekkür ederim.
    Selam ve saygılarımla.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Recep Bey hoş geldiniz,
      Denizden ulaşımı kullanırken, ilk etapta vapurların kenarlarında asılı turuncu renkli can simitlerini hayranlıkla izlerdim, sonra yerini değişik büyüklük ve renklerdeki bu usturmaçalar aldı. Hayatımda denizin ve denizden ulaşımın önemli bir yeri oldu hep. Bu kelimeyi burada da paylaşmak benim için anlamlı.

      Katılımınız, desteğiniz için teşekkürler.
      Saygılarımla,

      Sil
  7. Hiç ama hiç duymamıştım :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Dada hoş geldin,
      Bir kelime daha eklendi hayatına. :) :F

      Sil
  8. ön izlemeden görünce denizcilik mi acaba dedim, sonra ikincil anlamı vardır bakalım sezer ne yazmış diye geldim :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. burcu merhaba,
      Doğru tahmin valla, bravo :Y :)

      Sil

{ಠ,ಠ}
|)__)
-”-”-


Dikkat Spama düşen yorumlar denetimden geçerek yayınlanacaktır.

:)

;)

:D

:(

=(

:@

:X

:O

:P

:F

:Y

:A

<3


:T

:H