Pir : (Farsça) 1. (isim) Yaşlı, koca, ihtiyar kimse.
"Ak sakallı pir, bunları söyleyerek sırra kadem basmış." - Yakup Kadri Karaosmanoğlu
2. (isim) Bir tarikat veya sanatın kurucusu.
"Büyük Itri'ye eskiler derler / Bizim öz musikimizin piri" - Yahya Kemal Beyatlı
3. (zarf) Adamakıllı, iyice.
"Ancak, sarhoşluk zamanlarında bazen dili bir açılırmış ama pir açılırmış..." - Reşat Nuri Güntekin
4. (isim, mecaz) Herhangi bir konuda, bir meslekte deneyim kazanmış, eskimiş kimse; guru.
* * * * *
Birleşik Fiil, Kalıp Söz olarak kullanımı :
Pir aşkına : "Karşılık gözetmeden veya karşılık görmeden tam inançla, gerçek bir sevgi ile" anlamında kullanılan bir söz.
"İki ay pir aşkına çalıştık."
Pir ol! : (şaka yollu) "Çok yaşa, var ol" anlamında kullanılan bir beğenme sözü.
* * * * *
Kelime Kökeni :
Farsça ve Orta Farsça pīr پیر “yaşlı kişi, şeyh” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Avestaca parō- “eski, önce” sözcüğü ile eş kökenlidir.
Ek açıklama : Türkiye Türkçesi koca ve Arapça şayχ eşdeğeri olarak kullanılır.
Benzer sözcükler pir-i fani
Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler:
[Codex Cumanicus, 1303]
senes - Fa: pir - Tr: abusχa vel χart [abuşka, kart]
pirel- [Mehmet bin Süleyman, Hayâtu'l-Hayvân terc., 1427]
arslan pirele [yaşlansa] dişleri kalmaz
Kelime, blogger Gürizân tarafından önerilmiştir. Katkısından dolayı teşekkürler,
{ಠ,ಠ}
|)__)
-”-”-
not: görsel, internetten alıntıdır.