BİR KELİME = KAÇINGAN

Kaçıngan : (sıfat) İnsan içine girmek istemeyen, insanlardan kaçan.

~ ~ ~ ~

Kaçınganlık : (isim) 1. Geri durma, isteksiz davranma.

2. Kaçıngan olma durumu.

"Bizim sosyeteye karşı bu kaçınganlığımız, kasabada ve hatta vilayette bir parça dedikoduya sebep olmuştu." — Reşat Nuri Güntekin

* * * * *

Kelime Kökeni :

Eski Türkçe kaç- “firar etmek” fiilinden evrilmiştir.

Bu kelimeyle ilintisi olanlar : kaçak, kaçamak, kaçık, kaçır-, kaçış, kaçış-, kaçkın, kapkaç, merkezkaç

Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

Eski Türkçe [Ongin yazıtı, 750 yılından önce]

süsi kelti, arkasin yağdım [ordusu geldi, arkayı vurdum], begi kaçdı

Türkiye Türkçesi [Meninski, Thesaurus, 1680]

kaçmak: Firar etmek ... kaçürmak ... kaçınmak

Türevler, bileşikler, deyimler :

kaçıl- [Kaşgarî, Divanü Lugati't-Türk, 1070]

ölümdin ḳaçıldı [[ölüm vb. şeylerden kaçıldı]] ḳaçılur, ḳaçılmaḳ

kaçın- [Kaşgarî, Divanü Lugati't-Türk, 1070]

ol mindin ḳaçındı [[o, benden kaçar göründü]] ḳaçınur, ḳaçınmaḳ

kaçgöç [Ahmet Mithat, Hüseyin Fellah, 1877]

Bizim buralarca Araplar meyanında o kadar kaç göç yoktur.

kulağakaçan [J.W. Redhouse, Turkish and English Lexicon, 1890]

kulağa kaçan قولاغه قاچان; The earwig, forficula.

kaptıkaçtı: “minibüs” [İkdam - gazete, 1929]

Foça belediyesinde kayıtlı Hulusi idaresinde bir kaptıkaçtı arabası

papaz kaçtı: “bir iskambil oyunu” [Cumhuriyet - gazete, 1933]

İskambildeki «papaz kaçtı» oyunu kadar eğlenceli

verkaç: “futbol deyimi” [Cumhuriyet - gazete, 1967]

Adamek, Jurkanin ve Kvasnak'ın yaptıkları nefis bir verkaç sonucu Adamek güzel bir plâse vuruşla takımının ikinci golünü de çıkardı.

Kelime, Mindmills bloğundan yayına alınmıştır. Teşekkürlerimle,

{ಠ,ಠ}

 |)__) 

-”-”-

not: görsel, internetten alıntıdır.

BİR KELİME = TEREKE

Tereke : (isim, hukuk, Arapça)  ► (*) Miras.

"Hâlâ eski zenginliğinin hasedini üstüne çeker ve eski terekelerinin veraset vergilerini öder." — Burhan Felek

~ ~ ~ ~ ~

(*) Miras : (isim, Arapça) 1. (Hukuk) Birine, ölen bir yakınından kalan mal mülk, para veya servet. ≈ kalıt, bırakıt, tereke

2. (Mecaz) Kalıtım yoluyla gelen herhangi bir özellik.

3. (Mecaz) Bir neslin kendinden sonra gelen nesle bıraktığı şey.

"Hatta bazıları mesleğin püf noktalarını anlatan kitaplar yazıp tecrübelerini gelecek nesillere miras bırakmışlardı." — İhsan Oktay Anar

* * * * *

Kelime Kökeni :

Arapça √trk kökünden gelen tarika(t) تَرِكَة “bırakılmış şey, miras” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça taraka تَرَكَ “bıraktı” fiilinin faˁila(t) vezninde ism-i merresidir.

('terk' kelimesi de aynı kökten gelmektedir.) 

Ek açıklama : Güncel kullanımda sadece “ölmüş kişiden kalan mal varlığı” anlamında. 

Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

[anon., Kitâb Fi'l-Fıkh Bi'l-Lisâni't-Türkî, 1421 yılından önce]

ol hatunuŋ eri kelse ol hatunun terikesinden mirası izdese

[Meninski, Thesaurus, 1680]

terike: Res relicta, haereditas

[Şemseddin Sami, Kamus-ı Türki, 1900]

terike (ra'nın fethasile galatdır)

Kelime, Recep Altun' un önerisi olarak yayına alınmıştır. Teşekkürlerimle.

{ಠ,ಠ}

 |)__) 

-”-”-

not: görsel, internetten alıntıdır.

BİR KELİME = RAMAK

Ramak : (isim, Arapça) "Bir şeyin olmasına çok az kalmak" anlamına gelen ramak kalmak deyiminde geçer.

"Gerçekten deli olmama ramak kalmıştı." — Ahmet Midhat Efendi

* * * * *

Kelime Kökeni :

Arapça √rmḳ kökünden gelen ramaḳ رمق “ölümden önceki son yaşam belirtisi, bakış” sözcüğünden alıntıdır. Bu sözcük Arapça ramaḳa رمق “baktı, göz attı” fiilinin faˁal veznidir.

Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

[Mesud b. Ahmed, Süheyl ü Nevbahar terc., 1354]

Kızuŋ kalmış idi cānından ramaḳ

[Fahrî, Hüsrev ü Şirin terc., 1367]

cānumdan ḳalan ancaḳ bir ramaḳdur

{ಠ,ಠ}

 |)__) 

-”-”-

not: görsel, internetten alıntıdır.