25 Mayıs 2026 Pazartesi

BİR KELİME = BAŞAT




Başat : (sıfat) ► Baskın.

"Üstelik de Batıcı düşüncelerin, Batı etkisine en açık olan Harbiye’de odaklaştığı düşünülür ve Mustafa Kemal olayının, ordunun başat rol oynadığı bir Kurtuluş Savaşı biçiminde geliştiği hatırlanırsa bu desteğin anlamı ve önemi açıkça ortaya çıkar." - Emre Kongar

* * * * *

Birleşik Kelime olarak kullanımı :

Başat karakter : (isim, biyoloji) Bir melezde her zaman ortaya çıkan karakter.

* * * * *

Kelime Kökeni :

Türkiye Türkçesi başa- “başa geçmek, önden gitmek” fiilinden Yeni Türkçe +Ut ekiyle türetilmiştir. Bu fiil Türkiye Türkçesi baş sözcüğünden Türkiye Türkçesi +(g)A- ekiyle türetilmiştir.

Ek açıklama : Anadolu ağızlarında “sürü önderi olan koç” ve “haşarı, yaramaz” anlamında kullanılan sözcük Dil Devrimi döneminde yeni anlamla yazı diline aktarılmıştır.


Tespit edilen en eski Türkçe kaynak ve diğer örnekler :

Yeni Türkçe: [Cumhuriyet - gazete, 1935]
'Başat tepe= Hakim tepe' deyimindeki başat kelimesi Fransızca 'dominant' karşılığıdır.




{ಠ,ಠ}
|)__) 
-”-”- 



not: görsel, internetten alıntıdır.




8 yorum:

  1. Başat sözcüğü günlük konuşma dilinde kullanılırdı
    Örnek: Başat karakterini annesinden aldığı söylenirdi.

    Gelişim ve değişimlerden haberdar olmak amacıyla Mili Eğitim Bakanlığı Sitesini izliyorum sevgili Sezer. Bazen çok yabancı sözcük geçiyor. Genç öğretmen arkadaşlar, veliler ya da öğrenciler anlamakta zorluk çekiyorlar mı acaba diye hep düşünüyorum.
    Sevgiyle.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Makbule Hocam hoş geldiniz,
      Bu kelimeyi, benden iki yaş büyük kuzenimden duydum. O, kelimeye çok aşinaydı, araştırıp yayına aldım hemen. Sizin de ilettiğiniz gibi kullanılan bir kelimeymiş ancak bazı bölgelerde daha fazla sanırım.

      M.E.B. sayfasına hiç bakmadım, bir fikrim yok. Sanırım anlaşılmayanlar, sayfa yöneticileri ile iletişimde çözülüyordur. :A
      Sağlıkla kalın, :F

      Sil
  2. Hiç duymadım bu kelimeyi. :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Gürîzân merhaba,
      Gençsiniz, o yüzdendir :)

      Sil
  3. Atatürk gerçekten başat bir karakter. Videolarda falan o hava belli ediyor kendini.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Yaşamdan Yazılar merhaba,
      Çok haklısın müthiş bir karakter ve yıllar geçse de halâ etkili. :T

      Sil
  4. Merhabalar.
    Rahmetli annem, yaramazlık yaptığımızda bizlere "başangı sıpalar" diye kızardı. Başangı kelimesi, (Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü)ne göre: Baştan çıkmış, huysuz, haşarı, yaramaz, hırçın, ele avuca sığmaz. Örnek cümle: Şu oğlan çok başangı.

    Başat kelimesine gelince; anlamını ve kullanıldığı yerleri, sizin bu değerli paylaşımınızdan öğrendim. Çok teşekkür ederim. Emeğinize ve gönlünüze sağlıklar dilerim.

    Seçtiğiniz destansı çello müziğini de dinledim. Çok güzeldi. Seçiminiz ve paylaşımınız için teşekkür eder, emeğinize sağlıklar dilerim.
    Selam ve saygılarımla.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Recep Bey hoş geldiniz,
      Ne güzel, çocukluğunuza ait bir kelime öğrendik sayenizde. Yayına almak istedim ama TDK sözlükte yok sizin de dediğiniz gibi yöresel ağızlardan söylenegelen bir kelime.

      Beğenileriniz, yorumlarınız ve yayına katkınızdan dolayı çok teşekkür ederim.
      Sağlıklar diliyorum.
      Saygılar,

      Sil

{ಠ,ಠ}
|)__)
-”-”-


Dikkat Spama düşen yorumlar denetimden geçerek yayınlanacaktır.

:)

;)

:D

:(

=(

:@

:X

:O

:P

:F

:Y

:A

<3


:T

:H